وضع آب و هواى ناحيه را نمىتوان دانست . اما اگر شرح روزنامه سفر و ارقام اين جدول را كنار هم بگذاريم ، آب و هواى ايران را به‌طور كلى مىتوان شناخت . در اينجا به شرح آب و هواى سواحل خليج فارس پايان مىدهد و به وضع آب و هوا در داخل خاك ايران مىپردازد . سرماى كوهستان چنان‌كه در بخش جغرافياى ايران ياد شده است ، اندكى كه از سواحل خليج فارس به سوى داخل ايران مىرويم به كوه‌هاى پرشيب مىرسيم ، و اين بلندىها را كه پشت سر بگذاريم وارد فلات مرتفع ايران مىشويم . با اين تغيير تند ارتفاع ، گاهى وضع آب و هوا هم در فاصله كوتاه تفاوت بسيار پيدا مىكند ؛ چنان‌كه پس از تحمل گرماى بيش از 110 درجه [ بيش از 43 درجه سانتيگراد ] در روز پيش ، امروز به سرماى 50 - 40 درجه [ حدود 4 تا 10 درجه سانتيگراد ] گرفتار مىشويم . شرح دقيق اين نمونه‌ها در روزنامه سفر مىآيد و از خواننده خواهش دارد كه براى آگاهى بيشتر به آن‌جا بنگرد . سرسبزى شيراز و اصفهان پس از پيمودن راه‌هاى پرشيب كوهستانى ، به شيراز مىرسيم . گرماى هوا در اينجا با همه شدت آن به اندازهء پيرامون بندر بوشهر و ساحل خليج فارس نيست . در شيراز باغ و حياط خانه‌ها پر از انواع درختان چشم‌نواز است ، و در اين شهر آسوده و سرحال بودم . در اصفهان كشتزار و دشت را سبز و خرم مىيابيم و آب و هوا را بس معتدل . گويا در ميان نواحى جنوب تهران ، پايتخت ايران ، آب و هواى اصفهان بهتر از همه جا است . كاشان ، شهر كوير به كاشان كه مىآييم ، هوا باز گرم مىشود ، زيرا كه اين شهر بر كنار كوير نمك افتاده است . از اينجا تا تهران تب گرما در بيابان سخت و سوزان است . علاوه بر اين ، توفانى به نام « سموم » « 1 » در راه گاه‌گاه درمىگيرد . اين باد را به ژاپنى « ساپو » يا باد كشنده مىگويند ، به اين معنى كه جاندار همانكه گرفتار اين باد شود مىميرد . آمدن اين باد را فرنگىها هرگز نمىتوانند

--> ( 1 ) . باد سموم كشنده يا « باد سام » . در متن ژاپنى با حروف خاص نگارش نام‌هاى بيگانه « شيمون » ضبط شده كه با توجه به شرحى كه در پى آورده است بايد مقلوب « سموم » باشد . اين باد را مردم محل « تش‌باد » يا آتش‌باد ( باد سوزان چون آتش ) مىخوانند .